Werkgroep 26
Figuur 1 Het beter bèta embleem1 dat gebruikt wordt door vijf scholen in de regio rond de TU Delft.
Het IJsselcollege in Capelle aan den IJssel is één van de vijf scholen die samenwerkt met de TUDelft voor vernieuwend bètaonderwijs. Technisch ontwerpen staat er in 3VWO en 3HAVO als apart vak op het rooster gedurende 20 weken in een dubbeluur. Er wordt gewerkt met een lesmodule, die gemaakt is in samenwerking met de TULO van de TUDelft, onder andere op basis van opdrachten ontwikkeld in het landelijke project ‘Techniek12+’ en in het netwerk technisch ontwerpen van de TU Delft. Creativiteits-technieken en oefenopdrachten om handicaps te simuleren, maar ook praktische ontwerpopdrachten maken deel uit van het lesprogramma.
Ervaringen uit klas 3 wijzen erop dat leerlingen en hun leraren enthousiast en gemotiveerd zijn. Deelnemers aan de werkgroep gaan aan het werk met opdrachten uit onze module. Wij hopen dat deze voorbeelden hen inspireren om technisch ontwerpen in hun onderwijspraktijk een plaats te geven!
Als hulpmiddelen bij het onderwijzen van ontwerpvaardigheden gebruiken we een cyclisch beschrijving van het ontwerpproces. Met leerlingen samen zoomen we beurtelings in op verschillende processtappen om later ook weer het gehele ontwerpproces te laten ervaren. Het inzoomen gebeurt in telkens een andere context. Didactisch lastige stappen - vreemd in het normale bèta onderwijs - zijn onder andere de stap van de probleemanalyse en het programma van eisen opstellen. Voor die stappen ontwikkelden we oefeningen.
Figuur 2 Model dat gebruikt wordt bij het onderwijzen van ontwerpvaardigheden.
Om zicht te geven op ontwerpproblemen krijgen de deelnemers een aantal vreemde voorwerpen. Waar zouden die voor kunnen dienen? Wat zijn mogelijke taken en eigenschappen? Maak eens een lijstje, verzin een toepassing en probeer je voorwerp aan de man te brengen. Nuttig voor .... Elk groepje werkt samen om een ‘tell-sell’ boodschap te maken. Wij, begeleiders van de werkgroep, hebben weer genoten van de verrassende toepassingen die de deelnemers wisten te verzinnen voor onze exotische producten. Origineler en handiger dan waar het voorwerp voor in de handel werd gebracht! De opdracht doet een beroep op kennis van materialen en technische principes én op creatief, divergent denken.
Bij ‘ontwerpprobleem analyseren en beschrijven’ moet je vooral een probleem van verschillende kanten bekijken. Wat ís precies het probleem? Met de simulatie-oefening ‘handicap’ ervaar je hoe lastig het is om met een functiebeperking allerlei dagelijkse handelingen (sleutel omdraaien, brief oprapen, verpakking openen) uit te voeren. De stap naar het maken van een programma van eisen voor een sleutel-omdraaier of pottenopener ligt dan voor de hand. Bèta onderwijs, ‘maar’ aantrekkelijk en herkenbaar.
Ook het gebruik van een woordweb om een ontwerpprobleem te analyseren om vervolgens tot een gevarieerd programma van eisen te komen wordt geoefend.
Op het IJsselcollege zijn de afgelopen jaren bij de lessen natuurkunde in de bovenbouw van HAVO en VWO ook opdrachten ‘Technisch Ontwerpen’ uitgevoerd. Na introductie van de ontwerpcirkel (‘cycluszooming’) en de bij de TULO ontwikkelde oefenopdrachten behorend bij de ontwerpcirkel (A-, B- en C-opdrachten) zijn in duo’s praktische opdrachten (10 slu) biomedische technologie uitgevoerd. Leerlingen komen met zeer veel verschillende prototypen, die verschillende aspecten van het probleem benadrukken. Er ontstaat een sterk gevoel van eigendom; ze presenteren hun produkt en vestigen de aandacht op de sterke punten. We krijgen de indruk dat dit aspect meisjes zeer aanspreekt. Zoveel motivatie inspireert ook de docent!
De leerlingen in het profiel NT op het IJsselcollege kiezen in overgrote meerderheid voor het maken van een technisch ontwerp als profielwerkstuk.
Na afloop van de werkgroep krijgen de deelnemers een bundel mee met voorbeelden van opdrachten en werkbladen die op het IJsselcollege in gebruik zijn. Bent u ook benieuwd? www.techniek12plus.nl bevat veel opdrachten die u zó kunt gebruiken, maar die u ook eenvoudig kunt aanpassen voor eigen gebruik!
Figuur 3 Leerlingen van het IJsselcollege werken samen in de module ‘Technisch Ontwerpen’.
